تبلیغات
all in one - ویژگی های اوراق بهادار اسلامی (صکوک)

Touch my whole world with your finger tips

 
ویژگی های اوراق بهادار اسلامی (صکوک)
نویسنده :
 ♪♪♪ΔΪΜΌΝΔ♪♪♪ ♫♫♫♫
تاریخ :
 سه شنبه 15 بهمن 1392
زمان :
 12:54 ق.ظ

نظرات () |


1. مالكیت صاحبان اوراق

اغلب اوراق بهادار اسلامی تفاوت روشنی از جهت مالكیت با اوراق ربوی دارند. اوراق اسلامی، به طور معمول در بردارنده سهم مشاعی از سرمایة دارای سود یا درآمد هستند سرمایه‌هایی چون اعیان استیجاری، طرح‌های تجاری یا صنعتی یا سرمایه‌گذاری‌های چند منظوره، این مهمترین ویژگی است كه آنها را از اوراق ربوی متمایز می‌سازد. بر این اساس، اسناد و اوراق بهادار اسلامی باید بر پایه طرح‌های تجاری، كشاورزی، خدماتی یا صنعتی جدیدی با مشاركت سرمایه صاحب‌كاران این اوراق منتشر شود و چنانكه برای طرح‌های موجود منتشر شوند باید مالكیت آنها  اعم از اینكه اعیان، منافع یا حقوق معنوی باشد، به صاحبان اوراق منتقل شود.

2. كیفیت توزیع سود

ماهیت حقوقی بخش اعظم اوراق بهادار ربوی قرض با بهره است، ناشرین اوراق طبق زمانبندی معین نسبت معینی از اصل سرمایه را به صورت بهره به صاحبان اوراق پرداخت می‌كنند، این نسبت هیچ ارتباط به بازدهی طرح و سود فعالیت اقتصادی ندارد، روشن است كه چنین درآمدی مصداق قرض به شرط زیاده است كه از دیدگاه فقه اسلامی ربا شمرده می شود، در نتیجه قابل استفاده در اوراق بهادار اسلامی نیست. سود اوراق بهادار انتفاعی اسلامی ارتباط به نوع قراردادی دارد كه اوراق براساس آن طراحی شده و از جهت ثابت یا انتظاری بودن نرخ سود متفاوتند و در مجموع در سه گروه عمده جای می‌گیرند.

گروه نخست: اوراق مبتنی بر خرید و فروش دین

گروهی از اوراق بهادار اسلامی چون اوراق استصناع و مرابحه، از جهت بازدهی، نزدیكترین گروه به اوراق بهادار ربوی هستند، این اوراق به گونه‌ای طراحی شده‌اند كه صاحبان اوراق در مدت زمان مشخص به سود معینی دست می‌یابد. برای مثال، دولت سفارش ساخت بزرگراهی را به پیمانكاری می‌دهد و به جای پرداخت پول نقد، به پیمانكار اوراق بهادار استصناع قابل تنزیل در بازار ثانوی می‌دهد و پیمانكار اوراق را كه مبلغ و سررسیدهای معین دارند در بازار ثانوی به قیمت مشخص می‌فروشد خریداران اوراق (سرمایه‌گذاران) به صورت معین می‌دانند در زمان‌بندی مشخص چند درصد سود خواهند كرد.

گروه دوم: اوراق مبتنی بر خرید و فروش دارایی فیزیكی

گروه دوم از اوراق بهادار اسلامی بر خرید و فروش دارایی های فیزیكی مبتنی است، شاخص‌ترین مصداق‌های این گروه اوراق اجاره به ویژه اجاره به شرط تملیك است كه به جهت تامین مالی و گاهی تامین نقدینگی منتشر می شوند، سود این اوراق گرچه به جهت متغیر بودن جریان درآمدی خالص آنها، متغیر است اما می‌توان با اتخاذ تدبیرهایی (مدیریت ریسك) به بازدهی با ثبانی دست یافت، به طور مثال؛ وقتی مؤسسه مالی خاص، با انتشار اوراق اجاره، سرمایه مالی لازم را برای خرید یك فروند هواپیمای مسافربری فراهم می‌كند، می‌تواند آن هواپیما را به صورت اجاره به شرط تملیك پنجساله به یك شركت حمل و نقل هوایی واگذارد و ضمن قرارداد هزینه‌های جاری حفظ و نگهداری و استفاده از هواپیما را با شركت پیش گفته شرط كند و هزینه‌های غیرمترقبه و اساسی را از راه شركت های بیمه پوشش دهد، در نتیجه برای سرمایه گذاران (صاحبان اوراق اجاره) بازدهی با ثباتی را تدبیر كند.

ماهیت خرید و فروش این اوراق در بازار ثانوی، خرید و فروش دارایی فیزیكی مشاعی است كه به اجاره داده شده و جریان درآمدی باثباتی را پدید آورده است، صاحب ورق با فروش ورق اجاره در واقع سهم خود از دارایی فیزیكی را به دیگری تملیك می كند و ضمن قرارداد می‌پذیرد كه جریان درآمدی(اجاره بها) متعلق به مالك جدید باشد.

گروه سوم: اوراق مبتنی بر مشاركت در سود طرح اقتصادی

گروه سوم از اوراق بهادار اسلامی براساس عقدهای مشاركتی اسلام طراحی شده‌اند، اوراق بهاداری چون اوراق مشاركت، اوراق مضاربه، اوراقمزارعه و اوراق مساقات از این گروه هستند. ماهیت حقوقی كار در این اوراق آن است كه صاحبان اوراق بهادار به صورت مشاع در جایگاه صاحبان سرمایه در احداث پروژه یا انجام یك فعالیت اقتصادی مشاركت می‌كنند و به تبع آن در سود حاصله سهیم می‌شوند و اگر چنانكه پروژه با زیان روبه رو شود به تناسب بین صاحبان سرمایه تقسیم می شود. به طور مثال؛ دولت (وزارت نیرو)، مؤسسه مالی خاصی را تأسیس كرده، به وسیله آن اوراق مشاركت برای سرمایه گذاری در احداث سدی را منتشر می‌كند، سپس با واگذاری اوراق و جمع آوری وجوه به احداث سد می‌پردازد، متناسب با پیشرفت پروژه، ارزش افزوده‌ای شكل می‌گیرد كه به صورت مشاع متعلق به صاحبان اوراق است، در نتیجه با پیشرفت پروژه، ارزش دارایی (پروژه) و به تبع آن قیمت اوراق افزایش پیدا می كند، زمانی كه احداث پروژه به پایان رسید، به صورت كارشناسی قیمت‌گذاری شده به وزارت خانة مربوط(دولت) فروخته می‌شود، مابه‌التفاوت قیمت پروژه از هزینه‌های عملیات احداث، ارزش افزوده طرح و سود صاحبان اوراق خواهد بود. سود این اوراق به عامل هایی بستگی دارد كه همة آنها قابل پیش بینی و مدیریت نیست؛ بنابراین بر فرض هم مؤسسه مالی بخشی از ریسك ها را به پیمانكاران و برخی را از راه بیمه و امثال آن پوشش دهد، متغیرهای اقتصادی در سطح ملی و بین المللی وجود دارد كه بازدهی پروژه را متاثر می‌سازند در نتیجه بازدهی قطعی پروژه و سود واقعی صاحبان اوراق در پایان طرح و بعد از انتقال آن به دولت مشخص می‌شود، بنابراین سود این اوراق انتظاری بوده و در پایان كار قطعی می‌شود.

البته در مثل اوراق مشاركت می‌توان با توجه به برآورد كارشناسی، در مقاطع زمانی فصلی یا شش ماهه، مبالغی را به صورت سود علی الحساب پرداخت كرد و در پایان طرح از سود صاحبان اوراق كم كرد. بنابراین خرید و فروش اوراق بهادار نوع سوم خرید و فروش سهم مشاع از دارایی است كه به صورت مشاركتی در احداث یك طرح یا فعالیت اقتصادی سرمایه‌گذاری شده و جریان درآمدی انتظاری دارد كه در پایان دوره قطعی می‌شود و براساس پیش‌بینی‌ها از سود انتظاری، سهم مشاع دارایی‌ها و به تبع آن، اوراق بهادار قیمت پیدا می‌كنند.

3. تضمین اصل سرمایه

ماهیت حقوقی اغلب اوراق بهادار ربوی، قرض با بهره است كه به مقتضای قرارداد ناشر اوراق اصل سرمایة صاحبان اوراق (ارزش اسمی اوراق بهادار) را تضمین می‌كند به این بیان كه ناشر، در سررسید معادل ارزش اسمی اوراق را به صاحبان آنها می پردازد و این امر اثر انگیزشی بالایی برای سرمایه گذاران مالی ریسك گریز حتی متعارف دارد، ناشرین اوراق بهادار اسلامی نیز تلاش می‌کنند چنین تضمین را به صاحبان اوراق بدهند.

در اوراق بهادار اسلامی تضمین باز پرداخت اصل سرمایه نسبت به گروه های سه گانه اوراق كه در بحث سود گذشت، متفاوت است.

الف. تضمین اصل سرمایه در اوراق مبتنی بر خرید و فروش دین

در این گروه، به مقتضای قرارداد محوری ابزارهای مالی اسلامی تضمین اصل سرمایه صورت می گیرد. برای مثال در اوراق مرابحه، مؤسسه مالی ناشر در جایگاه وكیل صاحبان اوراق، با منابع مالی آنان، دارایی را به صورت نقد خریداری كرده و به استفاده كننده آن دارایی به صورت نسیه مدت دار می فروشد، در این اوراق استفاده كنندة دارایی (بانی) به مقتضای عقد بیع نسیه، قیمت نسیة دارایی را كه متضمن اصل سرمایه به اضافه سود معین است را به وكیل سرمایه‌گذاران متعهد می‌شود. زمانی كه این اوراق در بازار ثانوی خرید و فروش (تنزیل) می‌شود، تضمین اصل سرمایه و سود معین نیز به همراه آن منتقل می شود.

بنابراین اگر اصل خرید و فروش این گروه از اوراق بهادار اسلامی را بپذیریم، تضمین اصل سرمایه و سود معین جزء ماهیت قرارداد بیع نسیة مرابحه‌ای و استصناع است.

ب. تضمین اصل سرمایه در اوراق مبتنی بر خرید و فروش دارایی فیزیكی

در این گروه مؤسسه مالی به وكالت از طرف صاحبان اوراق، دارایی‌های فیزیكی را خریداری و به استفاده كننده آن اجاره می‌دهد و به صورت مرتب اجاره‌بهاها را گرفته به صاحبان اوراق می‌پردازد و در سررسید قرارداد اجاره یا عین مستأجره را به مستأجر تملیك می‌كند (در قراردادهای اجاره به شرط تملیك) یا از وی تحویل گرفته در بازار به فروش می رساند (در اجاره‌های عادی). در این گروه از اوراق بهادار اسلامی گرچه به مقتضای قراردادهای به كار رفته، تعهد و تضمین حقوقی درباره بازپرداخت اصل سرمایه وجود ندارد اما از جهت واقعی به گونه ای هستند كه برای صاحبان اوراق اطمینان حقیقی و واقعی نسبت به دریافت اصل سرمایه به همراه سود قابل توجه، به دست می آید.

ج. تضمین اصل سرمایه در اوراق بهادار مشاركتی

در این گروه ناشر اوراق، وجوه صاحبان اوراق را جمع كرده به وكالت از طرف آنان در احداث پروژه های صنعتی، كشاورزی، تجاری و غیره به قراردادهای مشاركت، مزارعه، مساقات و مضاربه با فعالان اقتصادی در طراحی پروژه‌ها و انجام فعالیت های اقتصادی مشاركت می‌كند. اگر قرارداد از نوع، مضاربه و شركت باشد مطابق فتوای مشهور نمی‌توان شرط تضمین سرمایه را به عهدة عامل و شریك گذاشت اما هما نطور كه فقیهان معاصر گفته اند می‌توان شرط جبران ضرر احتمالی را در قرارداد گنجاند به این بیان كه عامل متعهد می شود در صورتی كه خسارتی از محل پروژه و فعالیت اقتصادی متوجه صاحبان سرمایه شود، آن را از اموال خود جبران كند. همان طور كه می‌توان با پرداخت حق بیمه، موضوع مشاركت را در برابر برخی مخاطرات بیمه كرد. در قراردادهای مزارعه و مساقات، عامل امین است و اگر در حفظ و نگهداری زمین و باغ كوتاهی نكند و خسارتی بر آنها وارد شود ضامن نیست، در این موارد نیز مؤسسه مالی می تواند با پرداخت هزینه، اصل دارایی‌ها را در برابر حوادث غیرمترقبه بیمه كند.

نتیجه اینكه در اوراق بهادار مشاركتی همانند گروه دوم، تعهد حقوقی در خود قراردادها وجود ندارد اما از راه تدبیرهای ایمن‌سازی و مدیریت ریسك می‌توان برای سرمایه گذاران (صاحبان اوراق) اعتماد و اطمینان حقیقی و واقعی پدید آورد.

د. تضمین اصل سرمایه در همة اوراق بهادار اسلامی به صورت شخص ثالث

در اغلب مدل‌های عملیاتی ابزارهای مالی اسلامی (صكوك)، مؤسسة ناشر در جایگاه وكیل وجوه صاحبان اوراق را جمع‌آوری كرده، به وكالت از طرف آنها به قرارداد مبادله‌ای یا مشاركتی اقدام می‌كند و در واقع نقش یك مدیر مالی را بین صاحبان وجوه و استفاده‌كنندگان نهایی (كسانی كه از راه اوراق تامین مالی می شوند) را ایفا می كند. به نظر می‌رسد مؤسسه مالی در جایگاه وكیل و شخص ثالث می تواند به صورت داوطلبانه اصل سرمایه را برای سرمایه گذاران تضمین كند، درست است كه قرارداد وكالت، وكیل را به صاحبان اوراق پیوند م یدهد اما وی از قرارداد اصلی كه میان صاحبان اوراق و عاملان اقتصادی بسته می شود جداست و فقط واسطه ای است كه طرفین را گرد هم می آورد و در ازای دریافت كارمزد (حق الوكاله) خدمات معامله را برای طرفین ارائه می‌دهد و از این نظر طرف سوم (شخص ثالث) شمرده می شود، بنابراین به تضمین اصل سرمایة موكلان اقدام كند. بر فرض هم مؤسسه ناشر به عنوان وكیل نتواند تضمین كند می‌توان نهادها و سازمان های به طور كامل مستقل اما با اغراض عقلایی طراحی كرد به طور مثال؛ دولت برای تشویق چنین معامله هایی و برای استفاده از آنها در مسیر رشد و توسعه اقتصادی كشور می تواند به تضمین اصل سرمایه همه یا گروه های خاص از اوراق بهادار اسلامی اقدام كند یا مجوز تاسیس شركت های تضمین دهد تا آنها در قبال دریافت كارمزد های مشخص اقدام به تضمین اصل سرمایه این اوراق نمایند.





 
سازگارترین مرورگرها برای وبلاگ: mozilla,internet explorer
لطفا برای شنیدن صدای موزیک از این مرورگر ها استفاده کنید
 
   
   
 
 
   
   
  ی درج شماره صفحه در Microsoft Word 2003/2007/2010 بایستی به تبIn , دانلود , چگونه عزیز همسرمان باشیم؟ , نحوه ی قرار دادن سکشن و حذف آن , صادق هدایت , سهراب سپهری , شماره گذاری حرفه ای در ورد , عکس , در , حذف sectionدر ورد ,  
  » تعداد مطالب :
» تعداد نویسندگان :
» آخرین بروز رسانی :
» بازدید امروز :
» بازدید دیروز :
» بازدید این ماه :
» بازدید ماه قبل :
» بازدید کل :
» آخرین بازدید :

  فروشگاه عینک آفتابی دریافت کد بارش برف



 
 
تمام حقوق این وب سایت و مطالب آن متعلق به all in one می باشد.
.:: This Template By : Theme-Designer.Com ::.

شارژ ایرانسل

فال حافظ